اخبار و تازه های گردشگری یکشنبه 27 تیر 1395 ساعت 9:55

عمارت شاپوری شیراز

عمارت شاپوري در اوايل دوره پهلوي بين سالهاي 1310-1315 به سفارش عبدالصاحب شاپوري يكي از تجار سرشناس شهر و توسط معماري به نام حاج آقا ابوالقاسم مهندسي ساخته شده است.

موقعیت بنا:
 
عمارت تاریخی شاپوري در مركز شهر شيراز، اواسط خيابان انوري در باغي مشجر به مساحت 5324 متر مربع واقع شده است.

 


ویژگی های کالبدی بنا:
عمارت شاپوري در مركز شهر شيراز، اواسط خيابان انوري در باغي مشجر به مساحت 5324 متر مربع واقع گرديده است. اين بنا در اوايل دوره پهلوي بين سالهاي 1310-1315 به سفارش عبدالصاحب شاپوري يكي از تجار سر شناس شهر و توسط معماري به نام حاج آقا ابوالقاسم مهندسي ساخته شده است. از ديگر آثار اين معمار مي توان بناهاي چهارراه زند و سراي دروازه اصفهان را نام برد. از وجوه ارزشمند معماري در عمارت شاپوري مي توان به تزئينات نماي غربي( نماي اصلي ) ستونهاي مدور و منقش گچي و نيز كاشيكاري با طرح فروهر بر پيشاني ايوان فوقاني اشاره كرد. در باغ شاپوري انواع درختان شامل سرو، افرا ، چنار و همچنين درختان ميوه اعم از انجير ، انار ، نارنج و خرما و نيز گل هاي رز و شمعداني به چشم مي خورند.عمارت شاپوري در يك مجموعه ناپيوسته واقع بوده كه در اين مجموعه هر بنا متناسب با موقعيت مكاني خود داراي كاربري خاصي است. اين مجموعه علاوه بر عمارت مركزي ، 3 ساختمان مجزاي ديگر را نيز شامل مي شده است. كه دو ساختمان در جبهه شمالي در انتهاي كوچه بن بستي كه به ورودي خانه ها منتهي مي شود قرار گرفته اند. بناي اول محل استقرار كالسكه و سور چي و نيز سكونتگاه خدمه و بناي دومي اندروني بوده است. ارتباط بين اين دو بناي مجاور از طريق دري كه مابين حياط باز مي شد، امكان پذير بوده است.آشپزخانه جدا از ساير ساختمان ها در ضلع جنوب غربي قرارداشته و در ضلع شمال شرقي جنب گلخانه يك حلقه چاه وجود داشته است. سرچشمه آب مصرفي باغ در گذشته آب معروف ركن آباد بوده كه در حال حاضر باغ از وجود بركت آن بي بهره است. در عمارت شاپوري سازه طبقه اول از ديوار هاي باربر سنگي و سازه طبقه دوم از ديوارهاي خشتي و آجري تشكيل شده است. نعل درگاه هاي به كار رفته چوبي بوده و فضاي بالاي آن خالي است. ساختمان بنا به دلايل بالابودن آبهاي سطحي فاقد زير زمين است. امتداد دو بادگير از شاه نشين پائين قابل مشاهده است.از الحاقات بنا مي توان به تيغه هاي برداريد در فضاهاي چهار و پنج و شش و دودكش در فضاي شماره 3 اشاره داشت. بر خلاف طراحي رايج تا پيش از اين دوره ( زنديه و قاجاريه ) كه حوض مياني محوطه به شكل مستطيل و هم راستا با ورودي باغ و ورودي عمارت مركزي ساخته مي شد .در اينجا شاهد تغيير شكل حوض اصلي به يك گل پنج پر از حالت مستطيل و نيز ايجاد ارتباط با ورودي از طريق مسيرهاي مارپيچي پيرامون حوض مي باشيم. چنانچه ورودي اصلي عمارت نيز در يكي از اضلاع جانبي بنا جاي گرفته است.گرچه تا پيش از اين دوره پلكان از عناصر جانبي محسوب مي شده است. به طوري كه در طرفين فضاي مركزي بنا جاي مي گرفته است،اما در زمان ساخت اين عمارت،در فضاي مركزي بنا به پلكان با توجه به نقاشي هاي گرداگرد آن تا حد يك عنصر اصلي و حتي تا حدودي تشريفاتي اهميت داده شده است.عامل ديگر در نحوه ايجاد ارتباط بين اتاقها است كه تا پيش از اين از طريق باز شوها در فضاي تو در تو تأمين مي شده ولي در اينجا جهت تسهيل ارتباط طراحي راهرو كه در زمان خود عنصر نويني بوده، مشاهده مي گردد.عمارت اصلي شاپوري در سال 1378 و خانه هاي دكتر خردمند در سال 1379 از سوي سازمان ميراث فرهنگي خريداري و در قالب طرح پرديس فعاليتهاي معماري، مرمتي در آنها آغاز شد.بر اساس طرح تهيه شده در جهت احياي مجموعه عمارت اصلي در قالب رستوران و خانه هاي دكتر خردمند به صورت اقامتگاه گردشگري طراحي شده است.در ضمن عمارت شاپوري به شماره 2781 در فهرست آثار تاریخی به ثبت ملی رسیده است.
 

 
 
جاذبه های پیرامونی بنا :
مسجد جامع عتيق ، مسجد وکيل ، باغ عفيف آباد (باغ گلشن) ، باغ ارم‌ ، نارنجستان قوام ، تنگ بوان ، گردشگاه ميان كتل ، پاسارگاد، تخت جمشید، نقش پیروزی، نقش برجسته بهرام(سراب بهرام)، بقعه شيخ يوسف سروستاني، قلعه دختر، كاخ سروستان،كاخ فيروزآباد(كاخ اردشير)، نقش رستم ،عمارت نصيرالملك، ارگ کریمخانی ، آتشكده پاسارگاد، آرامگاه خواجوی كرماني، بازار وكيل، آرامگاه سعدي،حافظيه، آرامگاه شاه شجاع، درياچه پريشان، چشمه رچی، دره های سر سبز و ... از جمله آثار تاریخی و طبیعی پیرامونی   عمارت شاپوری است. در شمال غربي شيراز و در انتهاي خيابان ارم و در تقاطع بلوار شرقي - غربي باغ ارم و بلوار شمالي - جنوبي جام جم و آسياب سه تايي، باغ ارم قرار گرفته است. اين باغ به مناسبت عمارت و باغ بزرگي كه در گذشته توسط شداد بن عاد پادشاه عربستان به رقابت با بهشت ساخته شده و ارم ناميده شده بود، به باغ ارم مشهور گرديده است.

 

 
تاريخ ساخت اين باغ را به دوره سلجوقيان نسبت داده اند چرا كه در آن زمان، باغ تخت و چند باغ ديگر توسط اتابك قراجه حكمران فارس - كه از سوي سنجر شاه سلجوقي به حكومت فارس منصوب شده بود، احداث شد و احتمال ايجاد اين باغ به درخواست وي و در آن زمان، زياد است. همچنين احتمال مي رود كه اين باغ در زمان كريم خان زند مرمت شده باشد.در اواخر سلسله زنديه، بيش ا ز75 سال اين باغ در تصاحب سران ايل قشقايي بود، بناي اوليه عمارت باغ ارم توسط جاني خان قشقايي اولين ايلخان قشقايي و پسرش محمدقلي خان و در زمان فتحعليشاه قاجار احداث شده است. معماري بنا نيز توسط شخصي به نام حاج محمد حسن كه از معماران معروف بود، صورت گرفته است.
 

 
.در زمان ناصرالدين شاه قاجار، ميرزا حسن علي خان نصيرالملك، آن باغ را از خاندان قشقايي خريد و ساختمان كنوني را به جاي عمارت قبلي ساخت، اما تزئينات ناتمام باغ پس از فوت حسنعلي خان در سال 1311 توسط ابوالقاسم خان نصيرالملك پايان يافت.باغ ارم پس از فوت ابوالقاسم خان نصيرالملك به پسرش عبدالله قوامي رسيد و بعد از مدتي دوباره يكي از خوانين ايل قشقايي به نام محمد ناصر خان آن را خريد.عمارت اصلي باغ ارم طبق معماري دوره صفويه تا قاجاريه بنا شده است. اين ساختمان داراي سه طبقه است كه طبقه زيرين داراي حوض خانه اي براي استراحت در روزهاي گرم تابستان است كه در آن آب نماي زيبايي است و طاق آن با كاشي هاي هفت رنگ مزين شده است. جوي آبي نيز از وسط آن مي گذرد و سپس به آب نماي بزرگ جلوي عمارت مي ريزد.طبقه دوم داراي ايواني دوستوني با سقف مسطح است كه در پشت آن تالاري قرار دارد و دو طرف آن دو راهرو، 4 اتاق در دو طرف راهرو و دو ايوان كوچك و دو طبقه ساخته شده است و بر فراز اين دو راهرو، دو گوشواره به عنوان طبقه سوم وجود دارد.
 

 
قسمت جلويي ستون هاي اين دو طبقه با كاشي هاي هفت رنگ مزين به مجالسي از سواران، زنان و گل ها شده است. طبقه سوم، داراي يك تالار بزرگ مانند تالار طبقه دوم است كه پنجره هاي آن به ايوان اصلي باز مي شود. در دو طرف آن ينز دو راهرو وجود دارد. دو ايوان كوچك نيز در هر طرف ايوان بزرگ همانند طبقه سوم قرار دارد.در پيشاني عمارت، هلالي هايي وجود دارد كه به سنتوري معروف است و داراي سه مجلس بزرگ و دو مجلس كوچك كاشيكاري با كاشي هاي لعابدار رنگي است.در هلالي ميدان كه بزرگترين هلالي است، نقش ناصرالدين شاه، سوار بر اسب سفيدي ديده مي شود كه نيم تاجي نيز در جلو كلاه خويش دارد. در اطراف آن، سه نقش ديگر كه برگرفته از داستان هاي فردوسي و نظامي است، ديده مي شود. در دو طرف اين مجلس، دو مجلس كوچك وجود دارد كه در وسط يكي از آنها نقش داريوش هخامنشي برگرفته از نقوش تخت جمشيد وجود دارد. دو مجلس ديگر كه در اطراف اين مجلس است،تصوير شكار آهويي توسط پلنگي را بر روي كاشي هايي با طرح اسليمي نشان مي دهد.در ضلع شمالي عمارت و چسبيده به آن هشت باب اتاق قرار دارد كه در حال حاضر مورد استفاده جهت امور اداري باغ گياهشناسي ارم است.در پشت ساختمان اصلي، ساختمان و محوطه اندرون قرار دارد.در جلو اين عمارت، حوض وسيعي قرار گرفته كه با كاشي آبي رنگ كاشيكاري شده است.
 
 



منبع:   تعداد بازدید : 1300 نوشته شده توسط: همای آسمان

کلمات کلیدی: 


بازگشت

لینک های مفید خدمات الکترونیکی نماد اعتماد الکترونیکی تماس با ما

logo-samandehi
قم، بلوار سمیه، جنب کوچه 16، همای آسمان
تلفن تماس : 37733105 (025)
دورنگار : 37735857 (025)
پست الکترونیک : info@itabest.com

تمامی حقوق این وب سایت متعلق است به سامانه رزرواسیون آنلاین مراکز اقامتی ایتا